Милицех бола дагалоацам

Фото: serdalo.ru

Укх деношка милице цIай да. Дуккхача наха дагаух, йIаьххача хана зуламхошца къовсам лоаттабеш, наьха сатем лорабеш, шоай балха декхараш дика кхоачашдеш, чакхбаьнна нах. Уж вай мехка кIезига а хиннабац. Царех цаI вар милице подполковник Зангиев Саварбик. Наьсарен района милиценна, со зIамига волаш, кулгал деш хиннараш арахьара тIаиха, кхыча къамех бола нах бар. ХIаьта 70-ча шерашка цу балха тIа гIалгIа хьожаваьв аьнна хезар тхона. Нах теша а тешар, теша а тешацар цу хабарах, хIаьта а дукха ха ялале массанена яйзар цу сага цIи. Из вар подполковник Зангиев Саварбик. Сайна эггара хьалха из вовр а вовзар а дувца безам ба са.

ХIанз Барта майда йолча моттиге дар из. Цхьа малара дагахьа вола зIамига саг вар цу хана яьнна, вайцига дикка яьржа хинна IажагIа такси хьаллоаллаш, хьовзаеш, цунга цхьа во мухь ухийташ хьувзаш. Нах, ма хулла цунна гаьнабовла гIерташ, болхар. Бераш, кхерамах диззача бIаргашца хьежар, хIанз фу хургда-те, сенца чакхдаргда-те цу зуламхочо леладер, яхаш. Цу хана, шийца цхьа-ши кхалсаг йолаш, гIашлой лелача новкъа гIолла хьалвоагIар, юкъерча дегIара вола, хьаьрча, маьженашка низ бола къонах. Хетаргахьа уж кхалнах накъабаха араваьннавар из, цу юхе дагIача вIаштIара даьча цIеношкара. Чархех кIур дIаухаш, хьувзаш йола машен бIаргаяйча, кIирвенна цунна бIарахьежаш а лаьтта, шийцарча кхалнахах хьа а къаьста, машенаш лелача новкъа ваьлар из. Шийна юхегIолла тIехъэккхача машенага кулг айдир, бакъда чувагIа малара дагахьа вола зIамига саг цо яхар де дага вацар. Машен, къонахчоа мух тохаш, юххе гIолла тIехъийккхар. Из дир цо, шозлагIа шийга кулг а айдаь, саца аьлча а. АргIанара го а баьккха, такси ше волчахьа Iойолаелча, къонах цун новкъа дIаэттар. Тхо, геттара цунца сакъердалуш, цох фу хул ца хьежача дIа ца дохалуш, латтар. Шийна новкъа нийсвеннача сага хьалха сецар «Волга». БIаргногIар тохача юкъа, водитель вагIача оагIорахьара ниI йийллар къонахчо, цу наIарах, из-м йоккха тамаш а яр, чу а ваьнна, тIехьашкарча гIанда тIа нийсвелар из. Дукха ха ялале, тхона яйра такси лехкаш ваьгIачун пхьукIоаг чу латтача кIор мо Iаьржача тепчан юхь. Цар фу дийцар белггала тхона хазанзар, бакъда машен вовзаш воацача къонахчо милице Iочуйигар. Наха юкъегIолла чакхдаьлар «шиш-пиш». Тхона хIанз а хацар из малав. Бакъда цига лаьттача, цу юхе баьхача къонахаша оалаш хезар, из милице керда вайта начальник Зангиев Саварбик ва, аьнна. Оаха, бераша, доаккхал дора из гIалгIа хиларах а, иштта денал долаш хиларах а. Тхоашта дайна хIама, шоллагIча дийнахьа школе а, тхоаш дIа мел кхаьчача а дIадувцар оаха, милице подполковник миштав наха дIахайта гIерташ. Каста тхо деша даьгIача школе аха даьлар цун цхьадола бераш. Цар да иштта воккха эпсар хиларах, массане сий дора керда баьхкача дешархой, уж беза лоархIар. Цун керттера бахьан дар аьнна хет сона, гIалгIашта юкъе боккхий эпсараш кIезига хинна хилар. Цудухьа царех къаьстта чIоагIа доаккхал дора. Подполковника, полковника седкъий баламаш тIа дада нах бIаргаго хала дар вайцига, вай къаман ва а вацар уж ши-кхо саг мара.

Иштта вайзар сона а са ханара долча Наьсарерча цхьадолча берашта а гIорваьнна вола, цу хана гIалгIаша доаккхал деш, вувцаш хинна районерча милице керда хьаким. Белгалдаккха деза из цу балха тIа волча хана, Наьсарерча зуламхошта духьала лоаттабеш хинна къовсам ирбенна хилар, деш дола къоалаш, нах боабар, царех тарра кхыдараш дикка кIезигденна хилар.

ШоллагIдола Саварбикацара вIашагIкхетар а вIалла дагадоацаш хилар са а са новкъостий а. 1975 шера, школа чакхъяьккхачул тIехьагIа, со деша эттар Шолжа-ГIалий тIарча Нохч-ГIалгIай паччахьалкхен университета филологически факультета къаман отделене. Вешта аьлча, со кийчлуш вар наьна мотти литературеи хьехаш вола хьехархо хила. Вахаш «Минуткерча» студентий общежите вар со. Тхо дахача 104-ча цIагIа биъ маьнги латтар. Цу чу ваха вера хьатаро, даиман эрсий мотт бувца зIамига саг. Цкъаза тхо делалора цох, гIалгIай мотт мишта хьеха воалл хьо, аьле. Цу хана тхона цох ховш хIама дацар, из Зангиев Iалихан хиларал совгIеи, Знаменская яхача нохчий станицера из хиларал совгIеи. Бакъда цхьа-ши бутт баьлча тхо цецдоахаш моттиг нийсъелар. Цхьан дийнахьа тхо дахача цIагIа чувера баламаш тIа доккха седкъий дада, хоза товш бола милице гIирс бувха саг. Сона цу сахьате вайзар, моцагIа вайна къонах. ХIанз-м из вовза вIалла хала дацар, тIерча барзкъо хьахайтар из малав. Тхога массанега дахар-денар хаьттачул тIехьагIа, ше Iалихана да хиларах дийцар цо. Тхо мишта дах, фу эш, хетта волавелар Зангиев. Деррига гIулакхаш хаьтта ваьлча, тхо хIама даа хьийхар цо. Нийса делкъийна хIама дуа ха яр из. Общежитен юхе яр «Махачкала» яха, цу хана Шолжа-ГIалий тIа дика лоархIаш йола кафе. Цхьаккха дича из саца а ца сеца, хIама даа дахар тхо. МоллагIа шоашта эша хIама хьаоалаш хилалаш, аьнна, дIавахар из. Цул тIехьагIа цкъа а шозза а яхар санна вера из тхо долча, ший виIий гIулакхаш миштад хьажа. Iалихан харцахьа вацар, цудухьа цунна латкъаш саг лаха хала хургдар. Дукха Iанзар из тхоца, цхьа шу даьлча литературни отделене ваьлар, къаман отделенера дIа а ваьнна. Тхона из дикка новкъа а хилар, безам бацар подполковника воI тхоашцара къастийта. ХIаьта а де хIама дацар. ХIанз кхычахьа ваха дIавахар из, цудухьа Саварбик а кхы вагIацар тхо долча.

КхоалагIдола подполковникацара са вIашагIкхетар хилар, дийша а ваьнна, саг а йоалаяь, Шолжа-ГIалий тIа книжни издательстве балха волча хана. Каст-каста милице опорни пункта гIо де даха дезаш хулар тхо, боад къовлабенначул тIехьагIа городера сатем лорабе а, бокъонаш телхаераш юхатоха а дагахьа. Цхьан сарахьа Октябрьски районерча гIишлонхой общежитешка нийсделар тхо. Укхазарча милиценна гIо де хьожадаьдар тхо. Комендант волча чудаьлча, цецваьлар со. Истола хьатIахайна вагIар, баламаш тIа кхуллаш милице бушлат йолаш вола эпсар. Из атта вайзар сона. Зангиев Саварбик вар тхо кхаьчача общежитен тIахьожаш хиннар. Хетаргахьа, цу чу баьхараш лийца а боахкаш, болх беш бола нах бар. Се дIавовзийтар аз Саварбика, цул тIехьагIа Iалиханах, берригача дезалах хаттараш дир. Дезал лакхе йийцача Знаменская яхача станице ба ший, аьлар цо, ше укхаза балха ва. Дикка ха яьккхар оаха цхьацца дагалоацамаш, балхаца ювзаенна моттигаш ювцаш дагIаш. Цу хана Саварбик воккхалгахьа леставар, цун къамаьлаца а дерригача дегIаца а хоалора из балха тIа кIаьдвенна хилар. Из дар цунца са хинна кхоалагIа, тIеххьара вIашагIкхетар. Зангиев Саварбик са дагахьа висав; майра, зулам деш вола саг юхатохара ший са кходеш ца хинна саг санна. Цул совгIа, дика да, Iимерза, наха тIера саг санна а дагавоагIа сона милице эпсар.

Милице цIай дездеча ухк деношка дукха нах ух вай республикан МВД цIагIа болх беш йолча музее. Из эггара хьалха е йолаяьр, ше валлалца цу чу болх баьр вар Абадиев Бек. Тахан дагалаца веза аьнна хет сона селлара боккха болх дIаболабаь, дуккха хIама карахдаьнна дIаваха саг. ХIара шинарча дийнахьа Iуйрийна 10 даьлча денз, сайрийна 17 сахьат даллалца нах цига чубаха, хьажа йиш йолаш ба. ДIадахача шинарча дийнахьа цу музейга хьажа ваха хилар со а. Цу чу милице болхлой шоаш а хул, хьалха дIабахача боккхагIболча шоай новкъосташка хьажа баьхка. Цу дийнахьа цу чу нийсвелар сона полковник Яндиев Iаьла, кыбола милиционераш. ХIаьта цхьаннахьа йисте керда стенд хьаеш боахкар дукха ха йоацаш укхаза балха баьхка кагий нах. Йоккха шиъ зал я музейга. Хьалхаръяр спорте даьха лоархIаме толамаш гойташ я. Кизгах даьча оагилгашка латт тайп-тайпара, бIаргаяйча шоаех курал яйташ йола кубкаш, царна юххе дIанийсъеннай бе-бе дозал а лоархIам а бола майдилгаш. Цу чура чувоалаш я цхьаькха зал, из «г» яхача алапа хисапе я. МагIа баьрче, беррига пен дIалаьца, хьалтеха доахк шоай балха тIа болаш, вай мехка доазонаш лорадеш, байнача милиционенрий сурташ. Уж геттара дукха а, тайп-тайпара ханаш йолаш а, даржаш долаш а ба. Уж берригаш дагалаца, цIераш яха мегаргйолаш, сий долаш нах хиннаб. ХIаьта а массехк саг хьоахавергва вай укх йоазон тIа. Царех хиннав полковник Котиев Хьусена Зяудин, мугIарера Султыгов Сулеймана Яхьья, старшина Бедоев Салмана Адам, лейтенант Дзейтов Бексолта Исроапил, лейтенант Гадаборшев Даламбика Мухьмад, капитан Евлоев Жабраила Жамарза, полковник Гагиев Мухьмада Рашид, зIамагIвола лейтенант Оздоев Халийта Гурусман, иштта кхы дIахо а. Цар цIераш цIаккха йицлургьяц царца болх баьча новкъосташта а, цар лораяьча республике бахача наха а. Царех цхьачар цIераш лелаеш улицаш я тайп-тайпарча моттигашка.

IоэгIаваьлча музее я, милице болхлошца а цар дезалашца а ювзаенна хIамаш. Масала, укхаза го йиш я СССР МВД лакхара школа яьккха, дуккхача шерашка милице болх баьча подполковника Дахкильгов Хьусена Iадрахьмана хетаяь экспозици. Ховш ма хиллара, духхьал из ше болх баь ца Iеш, цун къонгаша (Мусас, Iийсас, Адама) дас хьабена никъ хержаб, цул совгIа цхьабола цун къонгий къонгаш а бокъонаш лораеча балхаш тIа ба.

Иштта экспозицешта юкъе го йиш я Гациев Хизира сурташ а. Со зIамига кIаьнк волча хана денз, милице болх беш вар старшина Гациев. Дийнахьа шозза-кхозза тха наIарга гIолла тIехвоалар балха водача е цIавоагIача хана. Ший деррига вахар цу балха дIаденна саг ва из. Иштта ший дикагIдола шераш милице мугIарашка волаш дIадихьар воккхагIволча сержанта Арапиев Асхьаба а. Уж шаккхе пенсе ва хIанз, Наьсаре вахаш а ва. Тахан боацаш а ба дуккха денал долаш хинна гIалгIай милиционераш. Масала, шоаш цIена беча балхаца, дегIамашца, кепашца вай милицен сий лакха лоаттадаьрех бар тахан мо сона дагавоагIаш вола капитан Халухаев Махьмад (Наьсаре), Нальгиев Хьасан (Пхьилекъонгий-Юрт). ТIеххьарчун воI Руслан а йIаьххача хана милице болх беш хилар.

Иштта Наьсарерча милице кховзткъалагIа шераш долалуш болх беш хилар «За отвагу» яха медаль енна вола воккхагIвола сержант Измайлов Шахмарзий Хаматхан. Из медаль цунна еннаяр Карагандерча милицеца волаш, денал дола хIама карахдаларах. Цул тIехьагIа цIавена, Шолжа-ГIалий тIарча цIермашиннаькъа милице, юххера Наьсарерча РОВД болх бир цо. ТIеххьара шераш Сусуманерча аьшка-бетонни завода цхьан цеха мастер волаш даьхар цо. Цун воI Муслим а вайцигарча МВД доакъошка болх беш хьавенав.

Белгалдаккха деза кхоллама наха юкъе а милице мугIарашка латташ, дукхача шерашка кхъахийга нах хинна хилар. Масала, художник Барханоев Iийса, со зIамига волча хана, эггара кхерамегIа бола болх беш вар. Цо лелаеш, из водитель волаш, яр ПМГ аьнна тIаяздаь милице IажагIа-сийна уазик. Къаракъ менна гIар еш саг хуле, урсаш е кхыдола герзаш детташ кагий нах леташ хуле, эггара хьалха гучайоалар Iийсас лелаеш хинна машен. Из йоагIаш яйча, шоай дов дите, бовдараш а нийслора каст-каста.

Цох тарра. милице болх баь, лейтенанта цIи йолаш вар поэт, журналист, «Сердало» газета керттерча редактора заместитель хинна Угурчиев Шовхала Азмат-Гири. МВД-на чудоагIаш долча, цIера духьала къовсам лоаттабеча даькъе къахьийгар йоазонхой Союза правлене председатель хиннача Хамхоев Висангире Вахас, хIаьта цун сесаг Котикова Iашат Наьсарерча паспорташ хьателача отдела кулгалхо яр.

Цу тайпара, хоза оагIув йолаш, ба вай къамах болча наха милицеца болаш баь болх. ДIахо кхы а хозагIа из хиларга сатувса лов.

С. Арчаков

 
По теме
Ашараш езаенна саг - Сердало Шоаш къона бале а, дIатехкача дукха хало лайна, доккха гIулакхаш карахдаьнна нах кIезига бац вай къаман.
17.11.2017
Гобаьккха дIа мел хьежача хьалъеш латташ гIишлош я вай республике. Хьалха лоха, къаьна, тиша цIенош даьгIача моттигашка урагIъух массехк гIат дола вIаштIардаь цIенош.
17.11.2017
Сийдола гIишлонхо - Сердало Гобаьккха дIа мел хьежача хьалъеш латташ гIишлош я вай республике. Хьалха лоха, къаьна, тиша цIенош даьгIача моттигашка урагIъух массехк гIат дола вIаштIардаь цIенош.
17.11.2017
 
Юрт кхаьба  хьайра - Сердало Каст-каста нийслу со Сурхо тIа, из дувзаденна да дукха гаргара нах цига бахаш хиларца а, болх беш йола моттиг цу юрта хиларца а. Кен чура урагIводача балам тIа ваьлча, аьтта оагIорахьа, укхазарча администрацена юхе,
13.11.2017
Балха аьттув - Сердало ХIара Iуйрийна вай мехкарча школашка Iоховш эзараш дола бераш. Массанена хоза гIулакх, оамал Iомае еза, Iилмай кIоаргенашка кхоачаде деза.
31.10.2017
 
Вайх дукхагIчарна шийх дика, мега саг хета. ХIаравар хила тарлу ше кхычарел мегашагIа, эздийгIа хеташ.
30.10.2017
Кхувш боагIарий новкъост волаш - Сердало Iуйре безаме ахацар. Наьсарен урамашка, хьалха мо доацаш, адам дукхагIа дар, укхаза а гонахьа ядача юрташка а фусамех беха Буро тIара, Шолжа-ГIалий тIара баьхкача наьха баракаш латтар, дег тIа дикка сагото юташ.
30.10.2017
ШИЙХ ТЕШАР - Сердало Вайх дукхагIчарна шийх дика, мега саг хета. ХIаравар хила тарлу ше кхычарел мегашагIа, эздийгIа хеташ.
30.10.2017
 
Герои нашего времени - Ингушетия Подвиг не знает возраста 9 декабря в России отмечается День Героев Отечества — особенный праздник, призванный отдать дань мужеству, самоотверженности, патриотическим качествам людей, по праву носящих это высокое звание.
09.12.2018 Ингушетия
Накануне в дежурную часть ОМВД России по г. Карабулак с заявление о безвестном исчезновении 30-летнего сына обратилась жительница с.п.
08.12.2018 МВД России по Республике Ингушетия
Следственные органы возбудили уголовное дело по факту нападения на сотрудника полиции, при котором он получил ножевое ранение руки, сообщили газете «Ингушетия» в региональном следственном управлении СКР.
03.12.2018 Ингушетия
Трое жителей Ингушетии решением Малгобекского городского суда признаны виновными в сбыте поддельных денежных купюр и приговорены к лишению свободы на срок от 2 лет 7 месяцев до 1 года 2 месяцев с отбыванием наказания в к
02.12.2018 Ингушетия
Уважаемый Берс Биланович! От имени, деятелей культуры и искусства Республики Ингушетия  и от себя лично искренне и сердечно поздравляю  Вас с Днем рождения!
09.12.2018 Министерство культуры
Мастера и ремесленники Ингушетии В современном мире, где господствующее положение занимают высокие технологии, особую ценность приобретают изделия ручной работы.
07.12.2018 Сердало
Ингредиенты: Для теста: 4 яйца, 200 г сахарного песка, 1 пакетик порошка ванильного сахара, 200 г муки, 1/4 чайной ложки пищевой соды.
07.12.2018 Сердало
В Национальной библиотеке Ингушетии открыта книжная выставка «Философия любви», посвященная 215-летию со дня рождения ярчайшего представителя золотого века русской поэзии Федора Тютчева, сообщает пресс-служба учреждения.
05.12.2018 Ингушетия
Три  медали завоевали ингушские каратисты на фестивале боевых искусств в Нальчике - Министерство по физической культуре В субботу, 8 декабря в Нальчике проходил Межрегиональный фестиваль боевых искусств «Спорт против экстремизма» по правилам вида спорта «Всестилевое каратэ».
08.12.2018 Министерство по физической культуре
В Ингушетии завершился Всероссийский турнир по хоккею с шайбой среди юношей - Министерство по физической культуре На льду Хоккейной академии Фетисова «Башлоам» завершился  Всероссийский турнир по хоккею с шайбой на кубок Героя России Главы Республики Ингушетия Юнус-Бека Евкурова.
10.12.2018 Министерство по физической культуре
Массадолча хIамангахьа ший дезал кхычарел тIеххилар дезаш ва хIара саг. Цхьаволчо уж харцбовлар а кхераш лора а беш, чу-ара бовлача хана царна тIехьа бIарг а кхоабаш кхебу ший дезал.
07.12.2018 Сердало
Об участии сотрудников поискового отряда «Казначей 6» в конференции, приуроченной ко «Дню неизвестного солдата» - Казначейство РФ 7 декабря 2018 года сотрудники поискового отряда Управления Федерального казначейства по Республике Ингушетия «Казначей 6» приняли участие в конференции,
10.12.2018 Казначейство РФ
12 декабря в Министерстве сельского хозяйства и продовольствия РИ пройдет прием граждан в рамках Общероссийского дня приёма граждан - Министерство с/х и продовольствия 12 декабря в Министерстве сельского хозяйства и продовольствия РИ пройдет прием граждан в рамках Общероссийского дня приёма граждан В соответствии с поручением Президента Российской Федерации,
10.12.2018 Министерство с/х и продовольствия
Кадровые службы органов и организаций не вправе отказывать в приеме справок о наличии либо отсутствии судимости, выданных в форме электронного документа.
09.12.2018 МВД России по Республике Ингушетия