ШИРАЧА ЗАМАН СУРТАШ

Фото: serdalo.ru

(И. Кодзоева «Хьув ястар» яхача романах)

Халкъа йоазонхочун Кодзоев Аюпа Iийсай тIеххьара роман араяьнна массехк бутт мара бац. Из ювцача хана, тайп-тайпара хул наьха цунцара уйлаш: цхьабараш цу тIа харцахьа юкъедоаладаь хIамаш да аьнна хеташ ба, вокхар из йоазув хоаста а диц, Iо а тоIадиц. Роман араяьнна ма яьннайий, цу тIа дувцар хувцачара, тоадечара дIадаьннад. Вешта, йоазонхо ше раьза хургварий а хац вайна из эргаяккха. Шийна бакъахьа хеттача тайпара Iо ма язъяьйий цо из. ТIаккха цунга из хувцийта гIертар а нийса мичад. Цу тайпара декхар сайна хьалхашка оттадиц аз. ХIаьта а книжка дийшача сай дагахьа йиса уйлаш нахалъяха лов. Нагахьа санна: «БIарчча хьаийцача дезаделарий хьона йоазув?»- аьнна, сайга хаьттача, жоп аз цхьан дешаца лургдар. «Дезаделар», — аргдар аз. Ювцача заманна хетаяь, вай къам дувца проза а поэзи а кIезига я гIалгIай литературе. Цудухьа цу ханара вай дай, цар вахар, гIулакхаш, эздел, денал, къаманна дика хургдар лехаш мишта хиннад хьажа безам хул. Уж шеддола хIама довза а довз вайна, книжка дешача хана. Бусалба ди гIалгIаша тIаэцале хинна хIама да «Хьув ястар» яхача романа хьалхьедер. Из зама чIоагIа чоалхане, бехктокхаме, къаман дIахо хургбола никъ белгалбоаккхаш хиннай.

Романа керттера турпалаш бокъонца хинна нах, кхо воша ва.Цу хьакъехьа Кодзоевс язду: «МоцагIа, моцагIа массейтта бIаь шу хьалха, кхо воша хиннав, йоах, оаламо цу вай хьееча моттигашка вахаш: Дзарах – воккхагIвар, Шуохал –йукъиервар, Куота – зIамагIвар.
Куота – даьна ваь воша хиннав, йоах.
Дзарах – Фалхана ваьхав,
Шоухал хIанз Бейни уллача ваьхав,
Куота – Мецхала ваьхав.
Цу кхаьнне а яржаш латташ хиннай тIехьенаш. Вай дувца лаьрхIар Шоухала фуртангаша лиеладаь хIамаш да». Цудухьа цунгара Iодоладенна ноахалаш иштта да: Шуохал, Аьзи, Тийбак, Тибик, Лаьча, Мосар, Малхсаг, Мочкъа, Жина, Берснакъ, Ахьмад… Романа тIа вувцаш ва Шоухала воI ГIама, виIий-воI Готта. Уж цIераш царна юкъецаяхьар малагIа бахьан да? Автора яхачох, из цун тIаийца воI хиннав. ХIаний-те уж цIераш наьха йоацача тайпара? Цох лаьца йоазонхочо йоах: «…ДIа фу дие воал хьо, цар йиший воI вийнав кхыча наьха саго. ЧIир леха тоам болаш кхийна вежарий хиннабац венначун.
Йиший виIий чIир леха оарцагIбаьннаб ноанахой.
КIийленна хайша, лораваь, лаьцав цар маьри. Вож ведда Тушоле элгацача чуийккхав. «Тушоли! Даьлеи хьаи хьаьша ва со!» — аьннад цо. Из аьлча, даьй Iаьдалах, сага герз тоха бокъо хиннаяц, иштта бехкам хиннаб. Из бохабаь акхар из саг вийнав, токкхаваь элгаца чура ара ваьккха.
Элгаца чура цIогIа даьннад: «ХIанзчул тIехьа фу ма хотталулда шун!» -аьнна.
ВорхI шу далале, довш хиннад кхаь вешийна Iодаь бераш.
Зирак волча бахаб ераш хатта. Зирако аьннад: «Тушоле хьаьша вийнав оаш. Цун сардам бахаб шоах. Адамий йоаца цIераш техка йиеза оаш хьахиннача берех.
Цул тIехьагIа адамий йоаца цIераш техкаш хиннай вежараша тIехьенех…»
Гуча беса нийсденна хIама да, къонахий цIераш тамашийна хилар.
ХIана аьннад, сенах аьннад йоазонхочо «хьув»? Вайна ма харра, хьув я хьокхаенна е, кхыча дешашца аьлча, Iайна, чу нод латташ йола дегIа тIара моттиг. ГIаьраш лелаяр, адамашка товш доаца гIулакхаш карахдувлар – из я мехка, халкъа дегIа тIа хьахинна хьув. Наха юкъе хулаш дола из «лазар» да дукхагIча даькъе Кодзоевс ший романа тIа дувцаш дар. Наггахьа дакъа дIадаьлча, дукхагIа мел йолча моттигашка цу деша гонахьа хулаш да дувцаш мел дола хIама. Масала, йоазув дIадолалуш, гIалгIай болча хьоашалгIа воагIа гуржашкахьара массехк саг: Гамба, Мухрам, кхыбараш. Цар дувц шоаш эбаргбаларах, бакъда вай мехкарча гIаьраша деча зуламах а дувц. Шин форда юкъе эттар геттара ийрча хьал долга гучадоал вайна укхаза. Цу моттига чуйоагIаш хиннай лоаман ГIалгIайче. ГIалгIаша ийрча гIаьраш лелаяьлга хов вайна Морхажа аьннача дешаех: «Из Маьт-лоам кхеллача Даьласар! Цу эггар езагIча моттиге, цу Маьт-лоама кIал бIи а билла ма ягIа бIехалий гIаьр…»
Лоацца аьлча, даржаш латта мехка лазар денгар-денга михьардоалаш лаьттад. Цо баха-лела битабац массе а къаман хьаьнала нах. Ноахалгара ноахалга дувлаш хиннад из ийрча гIулакх. Хьалха гIаьр дага цахиннараш а тIехьа, гIаьрал бувлаш дIаухаш хиннаб. Царех цаI ва Шовхала воI ГIама. Вувцаш вола ГIама зIамига волча хана дегIаца низ болаш хиннав, нах цецбоалаш беза кхера айбе, моллагIа хало эшае а могаш хиннав из. Цох цIи тиллар а дар, из кхычарна юкъе белгала хургволга хайташ. Ваьча хана из хьалъийцача кхалсага «гIама санна озавенна» воагIа аларах, дIаяхай цох из цIа. ХIаьта гIама яхилга тур яхилга ма дий. Къаьстта дика гу вайна пхийттарваьннача кIаьнка денал, майрал, низ пхий тIехьабаьха гIалгIашта дов де Бахва веча. Дукхача даьлашта текъаш болча гIалгIашта жIаргаш охка дага хиннав из. Бахва а Бакура а шаккха вожаву ондарга, низа-онка тIех хилар бахьан долаш. Укхаза ший къаман га даккха саг волга хьахайт вайна ГIамас ший гIулакхашца, довна баьхкарашта доаггIаш дола таIазар дарца. Цхьаькха моттиг я цун хьинар вайна гучадоалаш. Эггара дикагIвола мангалхо санна лоархIаш волча КIацаца яхьевоал из, хIаьта из эшаву. Мангал хьакха хала долга хьахайташ да вайнаьха кица «Мангал – къонахчун мар». КIаца шийх бIубенна вар. «…Вайца къовсалургвар хIанз а ваьвац нанас», — оал цо. Амма цун дош кагду духьалваьннача зIамигача сага.
Хьачи яхаш я ГIама хьалхара сесаг, цо ворхI дезалхо ву цунна. БIехало царг тохарах из елча, Чачи йоалаю, цо а ворхI воI ву цунна, хIаьта ше ахкаяхе ла. Хьаьнала вахаш, мехка везаш хьавоагIар ГIама, цох хьадаьннача фун а ГIаманаькъан аьнна цIи дIаяхаяр. Бакъда Хьато яхача гIаьрхочо а цо есаралла йоалаяьча Чаке а нийсса юхамаччахьа доаккх ГIамий вахар. Есар эц цо. Алхха цо мара бовзийтац лоамарочоа бокъонца бола кхалсага чам. Хьалха дIабахача вай йоазонхошта язде эхь хеташ хинна хIамаш Кодзоевс лечкъадиц. Долчча тайпара, вахаре хулача тайпара Iояздаьд цо цу хьакъехьа. Цунца гу вайна кхалсага хозал, цо маIача сага беш бола тоам. Цхьаццаболча наха бехк баккха тарлу уж моттигаш романа юкъекхувларах. Сога хаьттача, цар ийрчадаккхац йоазув. Доацар дац цо дувцар. Фуд цох яздича? ДукхагIа мел болча наха дайна а дайза а хIама да-кх из. Цул совгIа, Iийсас хьалхара а яздаьдац цу тайпара сурташ кхоллаш дола мугIараш. Царех тара моттигаш йовз вайна «Боадонгара» яхача романа тIара, уж Насеца ювзаенна я. Чахкиев СаIида «Иштта мара» яхача романа тIа Нуфайца хулар а вайна довзаш да. Боков Ахьмада «Беке къонгаш» яхача романа тIа Хьусена «бIехъю» Аьсет. ХIаьта «ЦIийенна сайре» яхача цун романа турпалашта Залиханаи Мурадаи юкъра безам а сел эхь хетарех бац. А. Ведзижева романа тIа гIалгIай йоI шоай цIагIа ваха венача сагаца харцахьа лел. Кхы массагIа да уж, цу тайпарча литературанца дувзаденна масалаш. Уж а царел доккхагIдараш а вахаре хила тарлуш а хинна а да. ТIаккха лечкъа сенна ду уж? Сона иштта хет из. Аз дувцачунна раьза боацараш а дукха хила тарлу. Из цар шоай гIулакх да.
Вайна вовзаш хинна ГIама вий-хьогI ер, аьнна хеталу, Чаки цунна яйзачул тIехьагIа. Хетаргахьа, моллагIча къонахчун низ эшабеш йола хIама я кхалсаг. Мел чIоагIа хиларах, кхалсага Iехавир, мелвалийтар халкъа багахбувцама турпалхо Колой КIант. Из хул ГIамийна а. Йоазонхочо яхачох, «Чаке къонахчун дегIах цIи яьккхай. Дегах а.» Чаки едда дIайода, ГIамах хьулаенна. Кхалнах бувцаш йола моттигаш, цар маIача наьха дегаш Iобадар хьехаду мугIараш кхы а да романа тIа. ГIама ше СаьтIала гIаьрах дIакхет. Кастта шийх а гIаьрхой баьчча хул. Цул тIехьагIа цун воIах Готтах а, виIий-къонгех Дурсах, ЦIолхах, иштта кхы дIахо а. Вешта аьлча, гIаьрал геттара чIоагIа даржаш доагIа лоамашка, духхьал гIаьр лелаяь ца Iеш, кхалнах хьувзабар, цох тарра кхыдола зуламаш гучадувл мехка. Масала, ТIангареи Баймакхеи хьувзаю Сани, из йоI юххера уж бахьан долаш лоам тIара чукхоссаяле ла. ГIамага кхаьча Баки а ший лоIамагIа кхаьчаяцар. Есара наькъаца кхаьчаяр. Санена синнел деча моттиге а, «дегIа тIа цхьаккха хIама» доацача кхалсага доахача иллега ладувгIаш, цунга безам баха ба гIаьрхой. Къоахкаж яхача гIаьрхочо сий доаду Чокий сесага. Шоаш мел кхаьчача, наха низ беш ба уж. Цар бIехъяьй лоаме, дегаздаьккхад адамий вахар. Иштта кхы дIахо ваха йиш йоацача кхоачаш латтар…
ФуннагIа дувце а дика нах массаза хиннаб, заман лостам мел ийрча хиларах. ЦIена безам а хиннаб. Иштта яр Чокий сесаг Зули. Хоза безам бар гуржий йиIига Кетойнеи гIалгIай кIаьнка Аьзенеи юкъе хиннар. Берригаш бац укх йоазон тIа нах бовхаш. Да Зосиме волча ГуржегIа дIавахе, дин гIулакх Iомадеш хул из. Деша, язде Iам, цхьацца дарбаш де хов. Черсий аьлан боахамга хьежаш, цунна доал де оттавийя а ха йоаккх цо. Нах паргIатбаха, царна вахара аьттув лаха гIерт Аьзи. Цои Сандроси цхьана хин хьоарсам чудахь юрта, наха даим цIена хий лоаттадергдолаш. Из йоккха паргIато луш хIама дар. Лоацца аьлча, Шовхалах хьа мел даьннача хIамал эггара нийсагIвар а бакъахьавар а Аьзи ва. ХIаьта дунен тIара дикаш IотеIадеш, яржаш йоагIа гIаьр. Кхы дIахо цунна садетта йиш йоацача кхаьчадар гIулакх. Нах шоаш сомабовлаш, гIовтташ латтар зуламашта духьала. Эггара хьалха царех яр гIаьрхоша хьувзаяь йийнача Сане нана Къани. Ший йоIа синнел деш санна, гIаьрхой гулбаь, уж тхьовсабергбола даар-малар оттадаь, цул тIехьагIа бухье вийд дагIа йоачIинг Iетта лаьрхIа я из ший «найцарий» хиннача ТIангараи Баймакхаи. Бекхам бе, чIир леха лаьрхIа яр йоккха саг, цар ший дохадаьча дега духьала. Къаьнена дагадехар къоабалду Дзараха, Шовхала, кхоалагIволча вешийна Куотанна юххьанца цох хIама хайтанзар цар. Синнел деча гулбеннача гIаьрхошта (замах летача уна) го бир къонахаша, цхьаккха царех кIалхар ца валийта дагахьа. ЦIендаь дIадаккха дезаш дар из лазар. Цар кхетадора чура коч мо кхоачарча наьха цIий IогIоргдолга, хIаьта а юхабовла лаьрхIа бацар уж. Дас къахетам бицар воIах, вошас – вешех, юртахочо – юртахочох. Дзарахеи Къанеи боабу Сани сийдоацача яьккха Баймакхи ТIангари, йоачIинга юхье дагIа вийд Iетт царна. Чонкас вув ший сесаг хьувзаяь Къоахкаж. Ший виIий-воI Готта, цун шаккха воI вув Шовхала, иштта цо вув гIаьрхой къаьна баьчча СаьтIал а. Дукха декъий Iодохк лоамашка цхьан бус. Хьув ястар дар из, «чов» хьацIенъяр дар. Йоазонхочо шийна цох хетар Шовхала дешашца оал: «Воа гIалгIай! Валарал бIаьзза халагIдар, динза ца доалаш, кхоачашдаьд укх яхача бийсана. Тхуоца дакъа мел лаьцачарна вошал хургда. Чура коч санна гаргара хургда дIахойодача хана. Эрна ма довлда хьадаьр – мехка тIехьенна хьувкъам хилба цох. Мичча мичахьар диенадале а, вай ваьрий диегIамех боглуса уна цIиг летадар. Боглус дегIа ера, хьув кхийра. Е деррига ваьраш дала дезаш, е хьув кхийна маьже дIаяккха езаш эттадар гIулакх… Дуоккхал де хIама дац. Вай лоалахой да, бакъдош шуга лу оаха, хоаттачунга жоп дала. «Фу дар? Мала дар?» аьле хоатташ ма хулий. Жоп лелаш. Хиннар – хиннача беса…»
МоллагIча йоазон ший цхьа керттера уйла хул. Кхыча дешашца аьлча, йоазонхо ший роман дешарашка дIахайта гIерташ дола хIама да из. Укхаза юха а Шовхала дешаш дагаух, царца я йоазон еррига идея: «Цхьаькха а дIакхайкаделаш: хьаьша-даьна никъ бийхка моттиг хургьяц, маьрша воагIачоа; цхьабакъда, гIаьраца хьокхавенна воагIе, тхо маьрша дац цунна». Цундар санна маIан долаш къамаьл ду Ивизда ГIазда а. Из да-кх укх ерригача романага гIолла автор хьакъодаде гIийртар.
Лоаман шин юрта цIераш я укхаза хьехаеш, Бейнии КашетIеи. Хьалхарчох иштта цIи тиллай, цига гIаьрхой боабаьндаь, шоллагIъяр уж дIабехка моттиг я аьннад.
Романа тIа дувцар духхьал цхьан гIалгIай къаман вахар хинна Iац. Укх тIа чIоагIа чоалъяьннай Даькъасте дахача тайп-тайпарча къамий кхелаш. Цудухьа хьехабу Кодзоевс лоалахарча къамех бола нах: пхех вола Гага, бено Бесарион, черсе ШаIбат, абзой йоI Цеце, гуржашкахьара Гамба, Кето, Да Зосиме, кхыбараш.
Юххера а йоазон меттах массехк дош ала ловра. Орфографи гIалгIай бIаьшерен 50-ча шерашка хинначох тара я укх романа. Йоазонхочо каст-каста юкъекхувл тахан транскрипцеца мара леладеш доаца дифтонгаш. ДукхагIча даькъе нийслураш да уо, ие яхараш. Цул совгIа, вай метта юкъе кIаьдал белгалъеш доаца кIаьда хьарак (ь) увттадаьд. Цхьадола дешаш яздеш, уж цIаккха ца яздаьча беса, шийна бакъахьа хеттача тайпара яздаьд. Хетаргахьа, йоазонхо гIийртав ширача заман сурташ къаьнарча меттаца хьагойта, цунга хьежжа хилийта гIийртав йоазув а. Беша хало бале а, цу заманга товш, цунца бужаш ба романа мотт. Из книжка дешаш волча сага, ше ширача заман чухь вах мотталу. ДукхагIча даькъе из иштта хетара бахьан цу йоазон мотт ба. Дукха керда, йоазонхоша хIанзалца ца леладаь дешаш да укхаза. Уж даьшхад чакхбухенга латтача дошлорга тIа. Шоашта теркам тIаозаш да укх тайпара дешаш: балазар – нах чубехка цIа, гIалгIашхал – эздел, деганча – хьа дог кхетаду саг, зогIа – форд мо тIамехка догIа, къорш – саг тIа ца кхоача акха моттиг, михьал – мухь кхухьа хьайба, сагIаьр – седкъий гуллум, Тана – Дон яха хий, уна цIиг – вирус, Шинфордаюкъ – Кавказ, кхыдараш. Дошлоргаца цхьа дош да, нийса хиларах со шек волаш. Кодзоевс аьннад «марта (да) – делкъан дуъа хIама» аьнна. ХIанзалца из Iуйран дуа хIама дар (завтрак), иштта яздаь да из вай дошлоргаш тIа а. ТIаккха сенна луш да цунна цIаккха ца хинна маIан. Цул совгIа, цхьан гIалгIачо аргдац (йоазонхо ше ца лаьрхIача) делкъийна дуача хIамах марта.
Композицех лаьца оале, цунца кхы дукха керда хIама да ала йиш яц. Иштта доакъошта йийкъа яр цун «ГIалгIай» яха роман, цу даькъе уж шоайла таралесташ я. Цу наькъаца язъяь яр Матиев Iабаса «Аьттув» яха роман а. Композице доакъош дIанийсдар а даим лелача беса да: дIадоладар (завязка), къовсам ирбенна моттиг (кульминация), чакхдалар (развязка). Цул совгIа, йоазонхочо пайда ийцаб эпилог оалача даькъах а. ТIеххьарча доакъош тIа дувцаш дола хIамаш хул диъ бIаь шу даьнначул тIехьагIа. Цхьа иттех ноахал тIехьагIа хинна хIама да юххера дувцар.
Нагахьа сюжета хьакъехьа дувце, йоазонхочо цун кIийленга фу диллад ха ловра сона. Цу хьакъехьа автора йоах, дувцашдар бокъонца хинна хIама да. Бакъда цунца цхьана Кодзоевс аьлар, ше из роман эргадаьккхад, цхьаццайола моттигаш хийцай, касташха нахага дIакхоачаргда керда книжка.

С. Арчаков, йоазонхо.

№153 (12089), шинара, 16 октябрь, 2018 шу / Вторник, 16 октября 2018 года

 
По теме
Магасе бодача новкъа - Сердало ЦIайза Iа дар ара лаьттар. Бийсан санна баьде яр Iуйрийна ворхI сахьат даьлча, хIана аьлча цу хана хIанз мо сахьат тIехьадаьккхадацар.
19.10.2018
Шура - Сердало Вахача метте дукха хIама эшаш хул. Иштачарех я вай молаш пайда эцаш йола шура а. ГIалгIашта юкъе хIаьта а, керттера хIана яц ала, лакхера моттиг дIалоацаш я шура, юача хIама юкъе.
19.10.2018
Ираз долаш яьха кхалсаг - Сердало Шовзткъа шу гаргга ха я из кхалсаг сона яйза. Цу юкъа дукха хIама хувцаденнад, эргадаьннад.
18.10.2018
 
Медицина говзал - Сердало МоллагIа керда юкъе дена хIама, юхьанца боча а, цунга хьежжа лорадеш, нах дукха хьакхашта ца бовлаш а хул.
18.10.2018
Дика кхалсаг - Сердало «Кхайка венар – хьа хьаьша, кхайканза венар – Даьла хьаша» яхаш да къаман кица.
16.10.2018
 
Итоги II этапа России по скайраннингу «Вертикальный километр» - Сердало 21 апреля на склонах Бейни Джейрахского района Ингушетии состоялись соревнования по скайраннингу «Вертикальный километр», в рамках которых участники покорили Столовую гору, сообщает пресс-служба Минспорта Ингушетии.
24.04.2019
 
Задержан подозреваемый в покушении на убийство - Следственный комитет Следственным отделом по городу Назрань следственного управления Следственного комитета Российской Федерации по Республике Ингушетия расследуется уголовное дело, возбужденное по признакам преступления,
24.04.2019 Следственный комитет
JPG Файл - МВД России по Республике Ингушетия В ходе проведения оперативно-розыскных мероприятий в рамках расследования уголовного дела по факту причинения ножевого ранения 16 апреля текущего года жителю г.
24.04.2019 МВД России по Республике Ингушетия
Житель сельского поселения Сурхахи Назрановского района, подозреваемый в причинении ранения из травматического пистолета сыну мэра Назрани Алихана Тумгоева, обратился к правоохранителям с повинной,
23.04.2019 Ингушетия
Признать ошибки молодости, сделать вовремя правильный выбор — тоже достоинство Тимур Агиров Удивительные и интересные рассказы слышишь порой от знакомых, близких, случайных встречных и задумываешься над тем,
23.04.2019 Ингушетия
Первым отделом по расследованию особо важных дел следственного управления Следственного комитета Российской Федерации по Республике Ингушетия расследуется уголовное дело по обвинению 35-летнего жителя республики в соверш
22.04.2019 Сердало
Ингушский ТЮЗ показал «Грозу» Островского магасским школьникам - Ингушетия Учащиеся Центра образования города Магаса открыли для себя драму Островского «Гроза» в другом ракурсе, посмотрев постановку Ахмета Льянова, сообщает пресс-служба Ингушского театра юного зрителя.
24.04.2019 Ингушетия
В музее изобразительных искусств Ингушетии пройдет выставка ко Дню национального костюма - Ингушетия 25 апреля, в преддверии Дня национального костюма, в Государственном музее изобразительных искусств Ингушетии состоится открытие выставки традиционных и средневековых национальных костюмов, сообщает пресс-служба учреждения.
24.04.2019 Ингушетия
Амир Плиев: «Там, где словам — тесно, мыслям — просторно» Амир Абазбекович Плиев Один из самых известных и талантливых современных ингушских литераторов Амир Абазбекович Плиев в сентябре прошлого года отметил свое 80-летие.
23.04.2019 Ингушетия
В Сунже состоялся инспекционный выезд Главы РИ - Единая Россия Глава РИ, член Высшего Совета Партии Юнус-Бек Евкуров в рамках инспекционного выезда  побывал в местах, благоустроенных в рамках федерального партийного проекта «Единой России»  «Городская среда».
22.04.2019 Единая Россия
Магомед Мусаев Ингушский спортсмен Магомед Мусаев, выступающий за сборную Кыргызстана, будет бороться за бронзовую медаль чемпионата Азии по вольной борьбе в Китае в весовой категории до 97 кг.
23.04.2019 Ингушетия
Спортсмены из Ингушетии завоевали на первенстве СКФО по боксу среди юношей 13-14 лет памяти судьи международной категории АИБА Юрия Джагаева в Беслане две золотые, четыре серебряные и две бронзовые награды.
23.04.2019 Ингушетия
Не дайте себя обмануть! - Город Сунжа Не дайте себя обмануть! Желание заработать быстро и не напрягаясь, по-прежнему остается одной из человеческих слабостей, которой не подвластны ни возраст, ни социальный статус, ни гендерная принадлежность.
24.04.2019 Город Сунжа
В Ингушетии выявлено 7 проб продукции животного происхождения, не соответствующей требованиям технических регламентов Таможенного союза 22 апреля текущего года в одном из крупнейших агропромышленных комплексов Ингушетии,
24.04.2019 Ингушетия
Филиал ПАО «МРСК Северного Кавказа» – «Ингушэнерго» (входит в ГК «Россети») в ходе реализации ремонтной программы 2019 года в соответствии с планом-графиком приступил к текущему ремонту подстанции 35 кВ «Сурхахи» – источ
24.04.2019 Сердало
      С 15 апреля 2019 г. по 16 апреля 2019 г. специалистами отдела государственного ветеринарного надзора и контроля, проведена проверка крестьянско-фермерского   хозяйства.
24.04.2019 Служба по ветеринарному и фитосанитарному надзору